Puur toeval – Stefan Klein

 

Toeval als bron van mogelijkheden

Toeval.. dat er niet eerder ieman op het idee is gekomen om hier een toegankelijk, maar wetenschappelijk boek over te schrijven. Iedereen heeft er nu en dan mee te maken: toeval, het noodlot, de voorzienigheid – of hoe wil je het noemen? Je bedrijf gaat failliet, precies drie jaar nadat je het opstartte, of om mistige redenen besluit je een trein niet te nemen en even later hoor je op de radio dat deze trein is verongelukt. En steeds opnieuw die vraag: toeval, of niet?
In Puur Toeval gaat Stefan Klein diep in op deze thematiek. Hij legt uit wat toeval nu precies is en waarom het begrip zoveel mensen fascineert. Toeval blijkt een raar ding. Aan de ene kant is het mooi: een positieve verrassing is natuurlijk altijd welkom. Anderzijds zorgt toeval voor onzekerheid. We weten immers niet wat de toekomst ons zal brengen.
Gelukkig houdt Klein het in dit boek niet bij een gortdroge behandeling van de theorie. Nee, later behandelt hij ook de praktische mogelijkheden die het toeval ons biedt. Toeval lijkt voor mensen dikwijls een onzekerheidsfactor. Onze samenleving is hoog ontwikkeld en uiterst complex. We zijn van alle gemakken voorzien: telefoon, tandarts een centrale verwarming. Dit zorgt voor angst. We hebben het lot niet in eigen hand en kunnen slechts hopen op een goed verloop van de gebeurtenissen. Het is de prijs die we moeten betalen voor het gemak en de vrijheid.
Leven is ingewikkeld geworden, constateert Klein. Niet dat er vroeger geen onzekerheid was, maar de vijand was bekend: ziekten waardoor mensen overleden, misoogsten die zorgden voor honger, vrouwen die stierven in het kraambed. De wereld was overzichtelijk, want de mogelijkheden waren beperkt. Er is wat dat betreft veel veranderd. We reizen de wereld over, worden tijdens onze reizen verliefd en technische vernieuwingen als internet zorgen voor contact over de hele wereld. Al die mogelijkheden brengen veel chaos en onzekerheid met zich mee. Maar we kunnen het toeval echter ook in ons voordeel laten werken.
Volgens Klein onderschatten we de kansen die het toeval ons biedt. We zijn voortdurend bezig om de chaos om ons heen te ordenen en dat lukt slechts gedeeltelijk. De onzekerheid blijft. Maar juist die onzekerheid hebben we nodig om nieuwe wegen in te slaan. De onzekerheid blijkt onze voornaamste leverancier van frisse ideeën en invalshoeken.
‘Wie inzicht wil verwerven, moet eerst onzekerheid verdragen’, schrijft Klein. ‘Hoe nodig snelle verklaringen in het dagelijks leven ook zijn, als we naar nieuwe oplossingen voor een probleem zoeken, kunnen ze remmend werken. De hersenen maken zich maar moeilijk los van de vertrouwde antwoorden.’
Ingewikkelde materie die de schrijver op een boeiende manier weet te presenteren. 
‘Niets is gemakkelijker dan zo te schrijven dat geen mens het begrijpt’, wist de Duitse filosoof Arthur Schopenhauer al. ‘En niets is moeilijker dan belangrijke gedachten zo uit te drukken dat ieder mens ze begrijpt.’ 
Een kunst die maar weinig denkers beheersen, maar met Klein hebben we er een te pakken. De heldere toonzetting zorgt niet voor minder diepgang. Integendeel, ieder hoofdstuk zet aan tot nadenken, roept nieuwe vragen op en prikkelt de nieuwsgierigheid. Klein laat in dit boek geen vraag over het toeval onbeantwoord – dat mag natuurlijk ook wel in 352 pagina’s, maar toch. Bovendien krijgt de auteur het met zijn heldere analyses en frisse voorbeelden voor elkaar om te blijven boeien. Dit boek is het lezen (toevallig?) meer dan waard. 

Toevallige vertalingen

Paul Auster – oefeningen in waarheid

Vier verhalen over het toeval, over verbazingwekkende verbanden tussen gebeurtenissen die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben maar die ons wijzen op betekenisvolle patronen in ons leven.
In korte verhaaltjes bericht de Amerikaanse schrijver (1947) over inderdaad tientallen soms uitermate vreemde coïncidenties, toevalligheden en onbegrijpelijke voorvallen in zijn eigen leven – vaak hebben ze betrekking op wat hij geschreven heeft en daarna echt beleeft, of omgekeerd. Ook zijn romans wemelen van dubbelgangers en parallelle gebeurtenissen.
In een interview in Trouw verbond Auster zijn opvattingen over het belang van het toeval met zijn ideeën omtrent vrijheid en met zijn gedachten over het schrijverschap: ‘Vrij zijn betekent dat je je openstelt voor het toeval. (…) Schrijven is daaraan gelijk. Verhalen komen op je af, je wilt niet dat ze gebeuren maar ze gebeuren gewoon. En wat ik in de loop der jaren geleerd heb, is dat je het maar over je moet laten komen.’ Instemmend citeerde hij Milan Kundera die in ‘De ondraaglijke lichtheid van het bestaan schrijft’: ‘Als je je niet openstelt voor het toeval, ontzeg je je leven de dimensie van schoonheid.’

Telefonische aanrander opgepakt in Doesburg

(Novum) – De politie heeft in het Gelderse Doesburg een man aangehouden op verdenking van telefonische aanranding. De 44-jarige man probeerde minderjarige meisjes aan te zetten tot ‘ontuchtige handelingen met zichzelf’, meldt de politie. De man zou zeven meisjes op deze wijze hebben lastiggevallen. De man belde willekeurige telefoonnummers en vroeg dan naar de ‘dochter des huizes’. Hij deed zich aan de telefoon voor als schooldecaan en vroeg de meisjes mee te werken aan een telefonisch onderzoek. Ook zou hij via zijn slachtoffers telefoonnummers van medescholieren hebben geprobeerd te bemachtigen. Het is niet bekend of een van de meisjes is ingegaan op de onzedelijke verzoeken van de man. Volgens de politie is de man eerder met justitie in aanraking geweest in verband met zedenmisdrijven

willekeurige telefoonnummers

13 augustus 2008 – Een 20-jarige Russische student is een jaar geschorst, omdat hij 400 doodsbedreigingen naar willekeurige telefoonnummers had gesms’t.

De student sms’te de tekst “Dood aan de Russische varkens en aan jou, freak!” naar 400 willekeurige inwoners van de Russische stad Krasnodarsk. Sommige inwoners voelden zich gediscrimineerd en gaven het incident aan bij de politie.

De politie vond de student, die zelf ook Russisch was, door de afzender te traceren. Hij verklaarde dat hij slechts een grapje maakte en wilde zien hoe mensen reageerden op een dergelijke sms.

De rechter vond echter dat de massale sms-zending aanzette tot racisme en tot provocerend extremisme en schorste de jongen voor een jaar.

het juiste moment

moeilijke woorden

nog verprekingen

vulgaire versprekingen